پيامبر صلى الله عليه و آله صدا بلند مى كردند « 1 » ، از جهاد در راه خدا روى گردان بودند « 2 » ، به كارهاى پيامبر اعتراض مىكردند « 3 » و با وجود نصّ [ قرآن و حديث ] پيرو وسوسه هاى سودجويانه خيآلى خود بودند « 4 » و در حضور پيامبر به رأى خودشان فتوا مىدادند « 5 » . بعضى از اينان از پيامبر صلى الله عليه و آله مىخواستند كه احكام خدا را طبق مصلحت‌انديشى آنها تغيير دهد ، و پيامبر صلى الله عليه و آله در جواب مىگفت : . . . ما يَكُونُ لِي أَنْ أُبَدِّلَهُ مِنْ تِلْقاءِ نَفْسِي إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا ما يُوحى إِلَيَّ . . . « 6 » ؛ مرا چه به اينكه از پيش خود چيزى را تغيير دهم ! پيروى نمىكنم مگر آنچه را كه به من وحى مىشود . خداى سبحان ، بارها در قرآن ، مانند اين سخن را تأكيد مىكند كه : ثُمَّ جَعَلْناكَ عَلى شَرِيعَةٍ مِنَ الْأَمْرِ فَاتَّبِعْها وَ لا تَتَّبِعْ أَهْواءَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ « 7 » ؛ تو را صاحبِ شريعت قرار داديم ، پيرو آن باش ! و از هواهاى نفسانى نا آگاهان پيروى مكن ! اين صحابيان محدود به منافقان و « المؤلّفة قلوبهم » ( منفعت طلبان ) نبودند . حقايق تاريخى و كتاب‌هايى كه در شرح حال صحابه نگارش يافته‌اند ، روشن مىسازند كه شمارى ديگراز صحابه در تعامل با نصوص الهى و سخنانِ پيامبر - به ويژه افعال آن حضرت - پندارهاى نادرستى داشتند . اين تفكر به جهت پس مانده ها و باور داشت هاى

--> ( 1 ) . نگاه كنيد به : صحيح بخارى 4 : 1833 ؛ تفسير طبرى 26 : 117 - 119 ؛ تفسير قرطبى 16 : 303 . ( 2 ) . نگاه كنيد به : تفسير ابن كثير 2 : 358 ؛ تفسير بغوى 2 : 292 . ( 3 ) . صحيح بخارى 3 : 1321 ، حديث 3414 ؛ الاحكام ( ابن حزم ) 1 : 89 . ( 4 ) . نگاه كنيد به : صحيح مسلم 2 : 896 ، حديث 1222 ؛ مسند احمد 1 : 50 ، حديث 351 . ( 5 ) . سُبُل الهدى والرشاد 5 : 53 ؛ نگاه كنيد به : الأحاديث المختاره 1 : 325 ؛ المعجم الكبير 1 : 72 ( و جلد 6 ، ص 88 ) . ( 6 ) . يونس : 15 . ( 7 ) . جاثيه / 18 .